«Παιδαγωγή» – Κέντρο Εκπαίδευσης

«Ο αρχιτέκτονας ξέρει πως αν χτίσει σωστά, το οικοδόμημά του θα στέκεται εκεί για αιώνες. Ο δάσκαλος ξέρει πως αν χτίσει με αγάπη και ειλικρίνεια, αυτό που χτίζει θα υπάρχει για πάντα»

«Ο αρχιτέκτονας ξέρει πως αν χτίσει σωστά, το οικοδόμημά του θα στέκεται εκεί για αιώνες. Ο δάσκαλος ξέρει πως αν χτίσει με αγάπη και ειλικρίνεια, αυτό που χτίζει θα υπάρχει για πάντα»

Η μελέτη του κέντρου μελέτης «ΠΑΙΔΑΓΩΓΗ» βασίστηκε στο πρόγραμμα λειτουργίας του, έχοντας ως κύριο στόχο την κάλυψη των αναγκών των μικρής ηλικίας χρηστών του.

Η αυστηρή γεωμετρία της κάτοψης, καθόρισε τους χώρους, με την κεντρική είσοδο να τοποθετεί τον επισκέπτη στο χώρο υποδοχής. Η επαφή του χώρου υποδοχής με την αίθουσα, επιτυγχάνεται με την τοποθέτηση μιας γωνιακής τζαμαρίας – ως διαχωριστικό στοιχείο – η οποία αμβλύνει το στενό πλάτος της κάτοψης, εισάγοντας περισσότερο φυσικό φως στην αίθουσα.

Με γνώμονα ότι το φως επηρεάζει άμεσα το μαθητή, όλοι οι χώροι σχεδιάστηκαν με στόχο να επιτυγχάνεται η μέγιστη εισαγωγή φυσικού φωτός, καθώς και η σωστή κατανομή του τεχνητού φωτισμού.

Οι λευκές επιφάνειες δημιουργούν ένα παιχνίδι με τα χρωματιστά στοιχεία, ως βασικό στοιχείο ενός χώρου που σχεδιάστηκε για παιδιά.

Κατά το σχεδιασμό, δόθηκε έμφαση στις λεπτομέρειες των ειδικών κατασκευών – όπως η βιβλιοθήκη του χώρου υποδοχής και τα custom made διακοσμητικά δέντρα – ώστε ο χώρος να αποκτήσει τη δική του «υπογραφή».

Μελέτη/Κατασκευή: K Arch Lab kalligiannakis

Τοποθεσία: Ηράκλειο Κρήτης

Έτος μελέτης – κατασκευής: 2022

Φωτογραφίες: Καλλιγιαννάκη Γωγώ

Σχεδιασμός Branding:    Artivity Zone – Λιάνα Κοκάλη

Ευχαριστούμε πολύ όλους όσους συνέβαλλαν ώστε να πραγματοποιηθεί αυτό το project.

Skra Project – Ανακαίνιση τεσσάρων διαμερισμάτων

Το “Skra Project” αφορά στην ανακαίνιση ενός συγκροτήματος μικρών κατοικιών οι οποίες βρίσκονται εντός του ιστορικού κέντρου του Ηρακλείου. Το κτίριο, κατασκευασμένο το 1960 με μεταγενέστερες προσθήκες, παρέμενε για χρόνια ανεκμετάλλευτο, αναζητώντας τρόπο χρήσης και νέα ταυτότητα. Πλέον, προορίζεται να λειτουργήσει ως φοιτητικές κατοικίες και διαμερίσματα βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Το “Skra Project” αφορά στην ανακαίνιση ενός συγκροτήματος μικρών κατοικιών οι οποίες βρίσκονται εντός του ιστορικού κέντρου του Ηρακλείου. Το κτίριο, κατασκευασμένο το 1960 με μεταγενέστερες προσθήκες, παρέμενε για χρόνια ανεκμετάλλευτο, αναζητώντας τρόπο χρήσης και νέα ταυτότητα. Πλέον, προορίζεται να λειτουργήσει ως φοιτητικές κατοικίες και διαμερίσματα βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Έχοντας ως δεδομένο τον περιορισμένο χώρο τους, στόχος ήταν η διαμόρφωση των διαμερισμάτων, με τρόπο ώστε να είναι πλήρως λειτουργικά για τους επισκέπτες/κατοίκους, ανεξάρτητα από τη διάρκεια παραμονής τους.

Στο ισόγειο, συναντάμε μια κατοικία 50 τ.μ. με ενιαίο χώρο διημέρευσης (καθιστικό-κουζίνα-χώρος ύπνου) και μία κατοικία όπου ο χώρος ύπνου ανεξαρτητοποιείται. Ανεβαίνοντας στον α’ όροφο, συναντάμε τρεις διαφορετικά διαμορφωμένες κατοικίες· μια 25 τ.μ. με ενιαίο χώρο διημέρευσης, μία 35 τ.μ. με ανεξάρτητο χώρο ύπνου στο ίδιο επίπεδο και μία κατοικία τύπου loft 40 τ.μ. με ανεξάρτητο χώρο ύπνου σε διαφορετικό επίπεδο (οντάς).

Η τοποθεσία του συγκροτήματος αλλά και τα πέτρινα στοιχεία (τοιχοποιίες) που αναδύθηκαν κατά το στάδιο της ανακαίνισης, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της παλέτας υλικών. Οι πέτρινοι τοίχοι συντηρήθηκαν και πλέον είναι εμφανείς, δίνοντας μια ιδιαίτερη ταυτότητα. Οι λευκές επιφάνειες κυριαρχούν, τόσο στις τοιχοποιίες όσο και στις ξύλινες (ντουλάπες-κουζίνες-έπιπλα). Για τα λουτρά και τις ‘πλάτες’ στις κουζίνες επιλέχθηκε το terrazzo και η υφή του πετρώματος, ενώ η εσωτερική σκάλα της κατοικίας του ορόφου σχεδιάστηκε με συνδυασμό ξύλου και μετάλλου.

Οι εξωτερικοί χώροι στρώθηκαν με πλάκες που θυμίζουν πατητή τσιμεντοκονία, ενώ η κοινόχρηστη σκάλα που οδηγεί στον α’ όροφο αποτελείται από μεταλλικό σκελετό και πατήματα από μάρμαρο σε μια προσπάθεια αρμονικής συνύπαρξης με τον πέτρινο τοίχο. Η βαριά, σιδερένια πόρτα, σηματοδοτεί την είσοδο στο συγκρότημα, από την οδό Σκρα.

Μελέτη/Κατασκευή: K Arch Lab kalligiannakis

Τοποθεσία: Ηράκλειο Κρήτης

Έτος μελέτης – κατασκευής: 2021-2022

Φωτογραφίες: Καλλιγιαννάκη Γωγώ

Εκμεταλλευτής: Uni Island Old Town Suites

Ευχαριστούμε πολύ όλους όσους συνέβαλλαν ώστε να πραγματοποιηθεί αυτό το project.

Rizou PRJ

Rizou Prj
Νέα Διώροφη Οικοδομή σε Πυλωτή με Υπόγειο
Ατσαλένιο – Ηράκλειο Κρήτης

Θεμελίωση – Γενική Κοιτόστρωση
Θεμελίωση – Γενική Κοιτόστρωση
Θεμελίωση – Γενική Κοιτόστρωση // Οπλισμός Τοιχείων Υπογείου
Τοιχεία Υπογείου
Τοιχεία Υπογείου
Τοιχεία Υπογείου

Rizou PRJ

Type: Residential

Location: Heraklion, Crete

Heracles Prj

Έργο:               «Heracles Project»

Τύπος:               Καταστήματα – Κατοικίες

Θέση:               Ηράκλειο, Κρήτη

Στάδιο:              Κατασκευή Φέροντος Οργανισμού

Elia Tree Studios

Το έργο περιλαμβάνει την ανακαίνιση έξι μονόχωρων κατοικιών. Ο σχεδιασμός στόχευσε στην λειτουργικότητα, ώστε ο χρήστης να μπορεί να εκμεταλλευτεί όλο το χώρο της κατοικίας. Οι υγροί χώροι αναδιαρθρώθηκαν, ενώ σε ορισμένες από τις κατοικίες ο χώρος τους αυξήθηκε, με σκοπό να γίνουν πιο λειτουργικοί. Η όλη κατασκευή περιλάμβανε το συνδυασμό νέων υλικών, έτσι ώστε το τελικό αποτέλεσμα να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Έργο: «Ανακαίνιση μικρών κατοικιών – Elia Tree Studios»

Θέση:  ΠΑΓΝΗ Εσταυρωμένος, Ηράκλειο

Φάση Έργου: Ολοκληρωμένο

Φωτογράφιση χώρων : STUDIO PHOTOMAX

Αλλάζουν όλα στις πολεοδομικές άδειες με τον ψηφιακό χάρτη

Με τον ψηφιακό χάρτη όλες οι συναρμόδιες υπηρεσίες θα επικοινωνήσουν μεταξύ τους για να δοθεί τέλος στο χάος. Σε εξήντα ημέρες θα δίνονται οι απαντήσεις από την Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Tέλος στο γραφειοκρατικό «χάος», ιδίως στο σκέλος της πολεοδομικής αδειοδότησης μεγάλων επενδύσεων ανάπτυξης ακινήτων, επιχειρεί να βάλει μια σειρά διατάξεων του πολυνομοσχεδίου για την ανάπτυξη που ψηφίστηκε πρόσφατα.

Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει η θεσμοθέτηση του ψηφιακού χάρτη, ο οποίος θα επιτρέψει, για πρώτη φορά, στις διάφορες υπηρεσίες του δημοσίου να επικοινωνήσουν μεταξύ τους και κυρίως να έχουν κοινή «αντίληψη», όσον αφορά το τι ισχύει και τι δεν ισχύει νομικά.

Όπως αναφέρουν μηχανικοί με γνώση των προβλημάτων, «ορισμένες φορές καλούμαστε να διαχειριστούμε τρομακτικά προβλήματα, προκειμένου να βγάλουμε άκρη, γιατί κάθε επιμέρους πολεοδομική υπηρεσία ανά την επικράτεια, έχει διαφορετικά προαπαιτούμενα για την ίδια αδειοδότηση! Στο αισιόδοξο σενάριο, μπορεί να χρειαστεί περίπου ένας μήνας για την έκδοση μιας άδειας, ενώ στο απαισιόδοξο πολλοί μήνες».

Όπως περιγράφουν άνθρωποι της αγοράς αγοράς, ένα πρόσφατο, υπαρκτό παράδειγμα, αφορούσε την απόπειρα προμήθειας ενός εγγράφου, το οποίο μια υπηρεσία το χορήγησε σε μια εβδομάδα, ενώ μια άλλη (σε άλλη περιοχή), δεν το έχει χορηγήσει ακόμα, παρά το γεγονός ότι έχουν παρέλθει έξι μήνες!

Εν ολίγοις, το βασικό πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει καμία απολύτως ομοιομορφία ανάμεσα στις επιμέρους υπηρεσίες, καθώς ο κάθε υπάλληλος ερμηνεύει το νόμο κατά το δοκούν. Στο πλαίσιο αυτό, επαγγελματίες του κλάδου σημειώνουν ότι εφόσον εφαρμοστεί σωστά ο θεσμός του ενιαίου ψηφιακού χάρτη, θα μπορέσει να επιλύσει πολλά προβλήματα και να επιταχύνει πάρα πολύ την αδειοδοτική διαδικασία.

Ουσιαστικά ο χάρτης αυτός θα αποτυπώνει όλα τα στοιχεία ή «γεοχωρικά δεδομένα», όπως χαρακτηρίζονται, που θα είναι διαθέσιμα και ταυτόχρονα δεσμευτικά για την Διοίκηση. Με βάση αυτά τα δεδομένα, θα προκύπτει το πού επιτρέπει κάθε βιομηχανική, μεταποιητική, τουριστική και άλλη δραστηριότητα στην Ελλάδα.

Το ακόμα πιο σημαντικό είναι αυτή η πληροφορία θα είναι άμεσα διαθέσιμη σε κάθε ενδιαφερόμενο, μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή. Με τον τρόπο αυτό, ένας επενδυτής θα γνωρίζει πού επιτρέπεται να εγκαταστήσει την επένδυσή του, ενώ θα έχει και την ασφάλεια ότι και η Διοίκηση θα κινείται με βάση τις ίδιες ακριβώς πληροφορίες.

Μεταξύ άλλων, στόχος είναι να υπάρχουν δεδομένα, όπως όροι και περιορισμοί δόμησης, χρήσεις γης, σχέδια πόλεων, ρυμοτομικές και οικοδομικές γραμμές, γεωτεμάχια κτηματολογίου, δάση και δασικές εκτάσεις (εφόσον περιλαμβάνοται σε κυρωμένους και οριστικοποιημένους δασικούς χάρτες), περιοχές του δικτύου Natura 2000, ή περιοχές προστασίας ειδικών οικότοπων, ζώνες αιγιαλού, παραλίας και λιμένα, ύδατα, υδατορέματα, υγρότοπους, όχθες πλεύσιμων ποταμών και μεγάλων λιμνών, αρχαιολογικοί χώροι ή ιστορικοί τόποι, παραδοσιακοί οικισμοί, ή άλλοι προστατευόμενοι χώροι και ασφαλώς ειδικά σχέδια χωροθέτησης περιοχών παραγωγικών δραστηριοτήτων, περιλαμβανομένων και των ειδικών σχεδίων χωρικής ανάπτυξης (όπως ΒΕΠΕ, ΕΣΧΑΔΑ, ΕΣΧΑΣΕ).

Απάντηση για αρχαία σε εξήντα ημέρες
Πολύ σημαντική είναι επίσης έτερη ρύθμιση του νομοσχεδίου, βάσει της οποίας αν σε μια μεγάλη επένδυση βρεθούν αρχαία, η Αρχαιολογική Υπηρεσία, οφείλει εντός μέγιστου χρόνου εξήντα ημερών, να απαντήσει πώς ακριβώς θα προστατευθούν, χωρίς να σταματήσει η επένδυση.

Με τον τρόπο αυτό εισάγεται επιτέλους ένας χρονικός περιορισμός και οι επιχειρήσεις παύουν να είναι έρμαιο ανεξέλεγκτων ημερομηνιών, κάτι που ενισχύεται και με τον θεσμό των 45 ημερών, που είναι το μέγιστο διάστημα εντός του οποίου, οφείλει εφεξής μια υπηρεσία να γνωμοδοτεί επί επενδύσεων (αν δεν το πράττει, ο αρμόδιος υπάλληλος θα υφίσταται διοικητικές κυρώσεις).

Όπως αναφέρουν στελέχη της αγοράς, για να λειτουργήσει η ρύθμιση αυτή, αφενός μεν θα πρέπει να στελεχωθεί επαρκώς η δημόσια διοίκηση, αφετέρου, θα πρέπει και οι επενδυτές να καλούνται να συμπληρώσουν τυχόν ελλείψεις, που μπορεί να έχουν στους φακέλους που υποβάλλουν (χωρίς να «τρέχει» το 45ήμερο).

Ωστόσο, θα πρέπει να τους ζητούνται από το δημόσιο, συγκεκριμένα έγγραφα, όχι να γίνεται μια απλή παραπομπή στη νομοθεσία, αφήνοντας δηλαδή τον επενδυτή να ερμηνεύσει ο ίδιος τις διατάξεις και να «αποκρυπτογραφήσει» τι χρειάζεται ο φάκελός του.

πηγή: business daily

Η συνθετική αξία της λεπτομέρειας στην αρχιτεκτονική

Ένα από τα καίρια ζητήματα της δουλειάς μας, είναι η σχέση ανάμεσα σ’ αυτό που συγκροτεί τη βασική ιδέα του αρχιτεκτονήματος (που εκφράζεται με τις πρωταρχικές αφαιρετικές συνθετικές γραμμές) και στα κατασκευαστικά σχέδια που ακολουθούν και το περιγράφουν με ακρίβεια. H συνθήκη που μπολιάζει την ιδέα του κτηρίου με τα υλικά που την πραγματώνουν στον χώρο και τον χρόνο, κάθε άλλο παρά αυτονόητη είναι. Δεν πρόκειται φυσικά για απλή επιλογή από μια γκάμα διαθέσιμων υλικών, αλλά για τα υλικά εκείνα που εξ αρχής καθορίζουν την ιδέα του κτηρίου και γεννιούνται μαζί της. Τότε, δηλαδή, που το ανόργανο υλικό μετατρέπεται σε οργανικό συστατικό της ιδέας.

Ένα από τα καίρια ζητήματα της δουλειάς μας, είναι η σχέση ανάμεσα σ’ αυτό που συγκροτεί τη βασική ιδέα του αρχιτεκτονήματος (που εκφράζεται με τις πρωταρχικές αφαιρετικές συνθετικές γραμμές) και στα κατασκευαστικά σχέδια που ακολουθούν και το περιγράφουν με ακρίβεια. H συνθήκη που μπολιάζει την ιδέα του κτηρίου με τα υλικά που την πραγματώνουν στον χώρο και τον χρόνο, κάθε άλλο παρά αυτονόητη είναι. Δεν πρόκειται φυσικά για απλή επιλογή από μια γκάμα διαθέσιμων υλικών, αλλά για τα υλικά εκείνα που εξ αρχής καθορίζουν την ιδέα του κτηρίου και γεννιούνται μαζί της. Τότε, δηλαδή, που το ανόργανο υλικό μετατρέπεται σε οργανικό συστατικό της ιδέας.

Η άρτια κατασκευαστική μελέτη ενός κτηρίου απαιτεί από τον αρχιτέκτονα και τους συνεργάτες – ειδικούς μελετητές (τοπογράφο, πολ. μηχανικό, μηχανολόγο, ηλεκτρολόγο) κόπο και χρόνο. Πρέπει να μελετηθούν διεξοδικά όλοι οι χώροι, να επιλυθούν σωστά όλες οι λεπτομέρειες, ώστε κατά τη διάρκεια της κατασκευής να μην υπάρχουν ασάφειες και αδιευκρίνιστα σημεία. Τα σχέδια λεπτομερειών αποτελούν τη γλώσσα επικοινωνίας που διαθέτουμε με τα συνεργεία που αναλαμβάνουν τις οικοδομικές εργασίες στο γιαπί. Για τον λόγο αυτό πρέπει να είναι σαφή και ευανάγνωστα, προκειμένου να προχωρήσει ο μάστορας απρόσκοπτα στην υλοποίησή τους. Να μπορεί, μ’ άλλα λόγια, να τα «διαβάσει».

Τα σχέδια αυτά -δεν πρέπει να το ξεχνάμε- αποτελούν συνέχεια της σύνθεσης μέσα στη σύνθεση. Μία διαρκή εμβάθυνση σ’ αυτό που συγκροτεί τη βαθύτερη ουσία του αρχιτεκτονήματος και καθορίζει τον οργανισμό του σώματός του. Η μελέτη τελειώνει μόνον όταν ολοκληρωθεί η κατασκευή του κτηρίου. Μέχρι εκείνη τη στιγμή διαρκώς επαναπροσδιορίζεις, σκέφτεσαι, επιλύεις επιτόπου διάφορα κατασκευαστικά προβλήματα που μπορεί αναπάντεχα να προκύψουν στο γιαπί. Οφείλεις να βρίσκεσαι συνέχεια στο εργοτάξιο και μαζί με τους τεχνίτες, τους κύριους συνεργάτες σου, να ελέγχεις την εφαρμογή κάθε μικρής λεπτομέρειας, να προσπαθείς μέχρι την τελευταία στιγμή να βεβαιωθείς για τις επιλογές σου.

Εκεί χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Να μπορέσει η μία λεπτομέρεια να συνδυαστεί αρμονικά με την άλλη δίχως να προδίδει τη γενικότερη νομοτέλεια του συνόλου. Το ένα υλικό να συνταιριάζεται όμορφα με το διπλανό του και όλα να αποτελούν αναπόσπαστα και αναντικατάστατα τμήματα ενός Συνόλου. Η έκφραση πρέπει να είναι ενιαία τόσο στις μεγάλες όσο και στις μικρότερες συνθετικές γραμμές. Όση σημασία και σπουδή δίνουμε στη διαμόρφωση των γενικών σχεδίων ενός κτηρίου, άλλη τόση πρέπει να δίνουμε και στα σχέδια εφαρμογής. Εκεί είναι που πολλές φορές αστοχούν οι επιλογές μας και μπορεί στο τέλος το κτήριο να εμφανίζεται ως ένα άσχημο συνονθύλευμα έτοιμων προκατασκευασμένων βιομηχανικών υλικών. Και είναι πολλά αυτά τα κτήρια που βλέπουμε να χτίζονται ολοένα και περισσότερο γύρω μας, ως ένας ακατανόητος αχταρμάς ασύνδετων μορφών, υλικών, χρωμάτων.

Είναι κρίσιμο σ’ αυτή τη φάση της μελέτης εφαρμογής να υποταχθεί το κάθε επί μέρους κατασκευαστικό σχέδιο στον γενικό κανόνα, να σχεδιάζεις, δηλαδή, σύμφωνα με το εσωτερικό μέτρο της σύνθεσης. Συχνά κινδυνεύεις από την πληθώρα των επιμέρους μορφών που μπορεί να αλλοιώσουν την ομοιογένεια του συνόλου και να αποδειχτούν ανούσια διακοσμητικά στολίδια. “Χτύπα με το σφυρί﮲ πρέπει να υπάρχουν πολλές σκουριές που πρέπει να πέσουν έως ότου ξεκαθαριστεί η δημιουργική λειτουργία” προειδοποιεί ο Γιώργος Σεφέρης.

Cg1wtroz2u

Πράγματι χρειάζεται αυτό το διαρκές και κουραστικό χτύπημα με το σφυρί, μέχρι να μείνουν τα ουσιώδη, αλλά την ίδια στιγμή να προσέξεις να μην υπερβάλλεις και από την πολλή αφαίρεση χαθεί η χάρη και η φρεσκάδα της πρώτης ιδέας. Σκυμμένος πάνω στο σχεδιαστήριο μελετώντας το επιμέρους δεν πρέπει να ξεχνιέσαι, ούτε να σε εγκλωβίζει η οικοδομική λεπτομέρεια στον δικό της κόσμο. Κάθε τόσο πρέπει να αναρωτιέσαι αν ξεμάκρυνες από τον γενικό κανόνα. Οφείλεις να στοχάζεσαι διαρκώς τι να κρατήσεις και τι να πετάξεις. Γιατί και οι πιο μικρές και ασήμαντες σε πρώτη ματιά λεπτομέρειες, πρέπει να περάσουν μέσα από την τριβή του χρόνου για να βρούνε την οριστική(;) τους θέση στη συνολική συνθετική ισορροπία του αρχιτεκτονήματος. Ένα διαρκές αντιπάλεμα ανάμεσα σ’ αυτό που πρέπει να μείνει και σ’ αυτό που πρέπει να φύγει, είναι η δουλειά μας. Χρειάζονται πολλές δοκιμές, προσπάθειες ξανά και ξανά, γραψίματα και σβησίματα για να καταλήξεις κάπου. Αν καταλήξεις ποτέ.

Είναι τέχνη μεγάλη να ξέρεις πού θα σταματήσεις, γιατί η ισορροπία ανάμεσα στο αναγκαίο και στο περιττό στο τέλος θα κρίνει το αποτέλεσμα. Θέλει μεγάλη μαστοριά να κατορθώσεις κάθε φορά να κρατήσεις τα ουσιώδη μακριά από τη φλυαρία που φτωχαίνει το κτήριο. Να υπάρχει, μ’ άλλα λόγια στο έργο σου, εκείνος ο αόρατος ομφάλιος λώρος που συνδέει τα διαφορετικά υλικά μεταξύ τους, κάνοντάς τα να υπακούουν στον εσωτερικό και υπόρρητο νόμο της συνολικής σύνθεσης. Να διακρίνεις, θα λέγαμε, κοινά χαρακτηριστικά, τόσο στον μικρόκοσμο της παραμικρής λεπτομέρειας όσο και στη συνολική δομή που καθορίζει την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του αρχιτεκτονήματος.

Σήμερα, ολοένα και περισσότερο η μαστορική τέχνη της οικοδομής τυποποιείται. Σιγά-σιγά ολόκληροι κλάδοι παραδοσιακών τεχνιτών (σιδεράδες, μαραγκοί, χτίστες, σοβατζήδες, πελεκάνοι) εξαφανίζονται. Το χέρι του καλού τεχνίτη, η «μαστοριά», δεν αποτυπώνεται πλέον πάνω στις επιφάνειες του κτηρίου. Η χειρωνακτική εργασία και η τέχνη του μάστορα χάνονται μέσα στη λήθη των καιρών. Έτοιμα κουφώματα, κουζίνες, μπάνια, μία πανσπερμία οικοδομικών υλικών (χρώματα, κονιάματα, γυψοσανίδες, μονωτικά υλικά…) έχουν αντικαταστήσει την τέχνη των χεριών και χρησιμοποιούνται ευρέως στις κατασκευές, έτσι που το χτίσιμο να έχει κυριολεκτικά μεταλλαχθεί σε συναρμολόγηση. Συναρμολογούμε προκατασκευασμένα τμήματα και τα σύγχρονα κτήρια μοιάζουν πολλές φορές με τρισδιάστατο δειγματολόγιο οικοδομικών υλικών στον χώρο, χάνοντας την ιδιαίτερη ταυτότητα και τη μοναδικότητα που τα χαρακτήριζε στο παρελθόν. Ποιος ξέρει αν μετά από πολλά χρόνια οι εξελιγμένες μηχανές παράγουν εξειδικευμένα οικοδομικά υλικά και τμήματα κτηρίων σε προσιτές τιμές και όχι σε απαγορευτικά για τη μαζική παραγωγή κόστη, όπως συμβαίνει στις μέρες μας. Και τότε θα έχουμε περάσει για τα καλά σε μια νέα εποχή της τέχνης του «οικοδομείν».

Μαζί όμως με το χτίσιμο χάνεται και η πανάρχαια σχέση του αρχιτέκτονα με το γιαπί, χάνεται, δηλαδή, η πιο σημαντική παράμετρος που χαρακτήριζε τη δουλειά μας. Όσο σημαντική είναι η εργασία μας στο σχεδιαστήριο ή μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή μας, άλλο τόσο είναι και η συστηματική παρουσία μας στο θορυβώδες εργοτάξιο, ανάμεσα στις μυρουδιές των φρέσκων υλικών, συμμετέχοντας στην προσπάθεια και στον μόχθο των εργατών να στήσουν το σχέδιο του κτηρίου στον χώρο και τον χρόνο. Αυτός άλλωστε δεν είναι ο προορισμός κάθε σχεδίου που κάνουμε, από τα αρχικά σκίτσα μέχρι και την τελευταία λεπτομέρεια; Η εκπλήρωση αυτού του στόχου δεν αποτελεί τη δικαίωσή τους;

Γιατί είναι πολλοί οι συνάδελφοι σήμερα που νομίζουν ότι η δουλειά μας ολοκληρώνεται όταν τελειώσουν τα γενικά σχέδια του κτηρίου και ότι σημασία έχουν μόνο οι πρώτες συνθετικές γραμμές της κεντρικής ιδέας, το concept όπως τους αρέσει συχνά να τις αποκαλούν. Με τον τρόπο αυτό διαχωρίζουν την αρχιτεκτονική μελέτη σε μια δήθεν σημαντική πρώτη φάση και σε μια δευτερεύουσα που αφορά τη μελέτη εφαρμογής. Υποβαθμίζουν μάλιστα τη δεύτερη ως μία τυπική, διαδικαστικής φύσεως, εργασία, που είναι δυνατόν μάλιστα να μη την κάνει ο αρχιτέκτων μελετητής, αλλά κάποια άσχετη κατασκευαστική εταιρεία. Έτσι όμως αφαιρούν από την αρχιτεκτονική το κυριότερο γνώρισμά της, φτωχαίνοντας τη λειτουργία της που είναι η ενιαία και αδιάσπαστη διαδρομή της από το σχεδιαστήριο μέχρι και το γιαπί! Και αυτό είναι κάτι που φαίνεται με την πρώτη ματιά σ΄ ένα κτήριο.

Τα πολλά υλικά …είναι φτώχια, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς, παραφράζοντας τη γνωστή παροιμία. Την ίδια στιγμή, η υπερβολική αφαίρεση μπορεί από την άλλη πλευρά, να οδηγήσει σ’ έναν ψυχρό και αδιάφορο χώρο. Πού αρχίζει και πού σταματάει κανείς; Πού βρίσκεται άραγε εκείνη η χρυσή τομή ανάμεσα στην πρόσθεση και στην αφαίρεση, έτσι που να μη γύρεις ούτε στη μία ούτε στην άλλη άκρη; Στην ιστορία της αρχιτεκτονικής υπήρξαν μεγάλοι αρχιτέκτονες που έκαναν αρχιτεκτονική με ελάχιστα υλικά, εκφράζοντας με απέριττο τρόπο τον αρχιτεκτονικό χώρο, και άλλοι που κατάφεραν μέσα από τον πετυχημένο συνδυασμό πολλών και συχνά αταίριαστων -σε πρώτη ματιά- υλικών, να κάνουν επίσης σπουδαία αρχιτεκτονική.

Την απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα τη δίνει φυσικά κανείς μέσα από το έργο του. Αυτό και μόνον αυτό δίνει τις απαντήσεις μέσα στον χώρο και τον χρόνο. Γιατί χρειάζεται και ο καιρός που θα γράψει πάνω στις επιφάνειες των υλικών του, για να βγάλει κανείς το τελικό συμπέρασμα. Γερνάνε όμορφα όσο περνάνε τα χρόνια ή η φθορά του χρόνου τα ευτελίζει κάνοντάς τα να μοιάζουν κακογερασμένα και αποκρουστικά μέσα στην ασχήμια τους; Γιατί η διάρκεια ενός κτηρίου ξεπερνάει κατά πολύ το μέτρο της ανθρώπινης ζωής και συνεχίζεται στις επόμενες γενιές μετά από εμάς, υπερβαίνοντας τον στοιχειωμένο κύκλο της ζωής και του θανάτου μας. Ίσως οι λεπτομέρειες που κάνουμε να έχουν και αυτό τον μεγάλο στόχο: να χαρίσουν στο κτήριο την αντοχή στο ανελέητο σφυροκόπημα του χρόνου.

MTpyntx2ok.jpg
άρθρο του Τάση Παπαϊωάννου – δημοσιευμένο στο Archetype